Dunyo mamlakatlarida oila qurish, to‘y marosimlarini o‘tkazish va kelin tomonga beriladigan moddiy to‘lovlar har bir jamiyatning iqtisodiy darajasi, madaniy qarashlari va tarixiy an’analariga qarab keskin farq qiladi.
Xo‘sh, bugungi kunda turli davlatlarda nikoh qurish qanchaga tushmoqda va bu jarayonda qanday moliyaviy majburiyatlar ustuvorlik qilmoqda? Indoneziyada oila qurish jarayonida kuyov tomonidan to‘lanadigan sarmoya miqdori o‘rtacha 4 ming AQSH dollarini tashkil etadi.
Nima uchun bu miqdor barcha uchun bir xil emas? Xususan, ushbu mamlakatdagi Bugis xalqida kelinning ma’lumot darajasi va oliy ta’limi muhim ahamiyatga ega bo‘lib, qizning diplomlari soni qancha ko‘p bo‘lsa, kuyov tomonidan talab qilinadigan mablag‘ miqdori shunchalik mutanosib ravishda ortib boradi. Eron Islom Respublikasida to‘y marosimlarini o‘tkazish xarajatlari to‘liq kuyov tomonining zimmasiga tushadi. Tehron shahrida o‘tkaziladigan to‘ylar uchun o‘rtacha xarajat ko‘rsatkichi 4 ming dollar atrofida belgilanadi.
Biroq bu yerda asosiy moliyaviy yukni nima tashkil etadi? Mazkur davlatda mahr miqdori asosan tilla tangalarda hisoblangani sababli, moliyaviy majburiyatlar xalqaro bozordagi oltin narxining o‘zgarishiga bevosita bog‘liq bo‘lib, kuyovlar uchun qo‘shimcha xatarlarni keltirib chiqaradi. Xitoyning qishloq hududlarida kelin uchun beriladigan qalin puli o‘rtacha 6 ming AQSH dollari atrofida baholanadi.
Marosim jarayonida qanday qiziqarli odatlar mavjud? Xususan, to‘y davomida kelinning dugonalari tomonidan kuyovdan ramziy pul solingan qizil konvertlar talab qilish an’anasi hamon saqlanib qolgan. Yaponiyada qadimgi an’analarga ko‘ra kuyov tomoni kelinning oilasiga 6 ming dollar miqdorida mablag‘ taqdim etadi.
Biroq bu mablag‘ni topa olmaganlar qanday yo‘l tutadi? Ayrim holatlarda qalin pulini ma’lum vaqtga ijaraga olish xizmatlari ham mavjud bo‘lib, bunda yuqori summadagi to‘lovlar marosimdan so‘ng egasiga qaytarish sharti bilan rasmiylashtiriladi. Janubiy Sudanda nikoh munosabatlarini o‘rnatish eng qimmat jarayonlardan biri hisoblanadi. Bu yerda kuyov tomonidan beriladigan qalin miqdori 17 ming dollardan oshadi va pul ko‘rinishida emas, balki asosan yirik shoxli chorva mollari shaklida amalga oshiriladi.
Bu odat jamiyatning chorvachilikka qanchalik bog‘liqligini ko‘rsatmaydimi? Janubiy Koreyada oila qurishda asosiy xarajatlar uy-joy ta’minoti bilan bog‘liq. Kuyovning ota-onasi tomonidan ajratiladigan o‘rtacha 120 ming dollar miqdoridagi mablag‘ning katta qismi yangi oila uchun zamonaviy turar joy xarid qilishga yo‘naltiriladi. Birlashgan Arab Emirliklarida to‘y xarajatlari kuyov tomonidan qoplanib, o‘rtacha 186 ming dollarni tashkil etadi.
Bunday katta mablag‘ni har bir fuqaro ko‘tarishga qodirmi? Davlat tizimi o‘z fuqarolari uchun oila qurish jarayonida maxsus moliyaviy yordam va subsidiyalar ajratish tartibini joriy etgani sababli bu yuqori xarajatlar qisman qoplanadi. Shariat qoidalariga ko‘ra, nikohning asosiy shartlaridan biri bo‘lgan mahr to‘lovlari bevosita kelinning shaxsiy mulkiga aylanadi va bu ko‘rsatkich boshqa mahalliy odatlardagi qalin to‘lovlaridan tubdan farq qiladi. Mahrning aniq miqdori oilaviy munosabatlarda ayolning huquqlarini mustahkamlashga xizmat qiladi.
Iqtibos, qiziqarli ovozli va media maqolalar - Telegram kanalimizda!