Bosh sahifa O'zbekiston Tasodif emas, geografiya: O‘zbekistonga nega aynan «+998» kodi ajratilgan?
O'zbekiston
Jahon
Fan-texnika

Tasodif emas, geografiya: O‘zbekistonga nega aynan «+998» kodi ajratilgan?

  • 29.10.2026 / 15:27
  • 1069
  • 0
111
O‘zbekistondagi telefon raqamlarining nega aynan «+998» kodi bilan boshlanishi haqida hech o‘ylab ko‘rganmisiz. Kundalik hayotimizda har kuni o‘nlab marotaba teradiganimiz ushbu raqamlar shunchaki tasodifiy tanlangan raqamlar yig‘indisi emas. Aslida global aloqa tizimida har bir davlatning o‘ziga xos o‘rni bor va bu o‘rin xalqaro kodlar orqali mustahkamlab qo‘yilgan.
 
Xo‘sh, bu raqamlar aynan qanday mezonlar va xalqaro tartiblar asosida shakllantirilgan. O‘tgan asrning o‘rtalarida butun dunyo bo‘yicha xalqaro telefon tarmog‘i jadal rivojlana boshlagach, mamlakatlar o‘rtasidagi aloqani tartibga solish va qulaylashtirish zarurati tug‘ildi. Shu maqsadda Xalqaro elektraloqa ittifoqi tomonidan butun sayyoramiz hududiy hamda geografik jihatdan bir nechta yirik telefon zonalariga bo‘lib chiqildi. Bunday mantiqiy va mukammal taqsimot avtomatlashtirilgan aloqa operatorlariga qo‘ng‘iroqni dunyoning qaysi nuqtasiga yo‘naltirish kerakligini tez hamda aniq belgilash imkonini berdi.
 
Xalqaro telefon kodining eng birinchi raqami aynan qaysi yirik qit’a yoki geografik mintaqa haqida so‘z borayotganini ko‘rsatib beradi. Chet eldan kelgan qo‘ng‘iroq raqamiga qarab, uning dunyoning qaysi burchagidan amalga oshirilayotganini qanday aniqlash mumkin. Bunga javob topish uchun xalqaro hududiy zonalarning bo‘linish tartibiga e’tibor qaratish kifoya qiladi. Mintaqaviy taqsimotga e’tibor qaratilsa, «1» raqami bilan boshlanuvchi kodlar Shimoliy Amerika qit’asiga, jumladan AQSH, Kanada va Karib dengizi havzasidagi ko‘plab orol-davlatlarga ajratilganini ko‘rish mumkin. Yevropa qit’asining katta qismi esa xalqaro aloqa tizimida «3» va «4» raqamlari ostida birlashtirilgan.
 
Janubi-Sharqiy Osiyo mamlakatlari uchun esa «6» raqami asosiy yo‘naltiruvchi kod sifatida belgilangan. Bizning geografik joylashuvimizga tegishli bo‘lgan to‘qqizinchi zona esa G‘arbiy, Markaziy va Janubiy Osiyo davlatlarini yagona aloqa tizimiga qamrab oladi. Nima uchun qo‘shni va mintaqadosh mamlakatlarning telefon kodlari ham aynan «9» raqami bilan boshlanishini hech mushohada qilganmisiz. Ushbu zonaga kiruvchi barcha davlatlar o‘zining xalqaro kodida birinchi bo‘lib ushbu raqamni qabul qilgan. Masalan, Turkiya «+90», Hindiston «+91», Pokiston «+92», Afg‘oniston «+93» hamda Eron «+98» kabi ko‘rinishga ega. Ushbu raqamlarning barida birinchi bo‘lib to‘qqiz raqamining paydo bo‘lishi ularning barchasi bitta yirik geografik va strukturaviy mintaqaga mansubligini yaqqol anglatadi.
 
O‘zbekiston ham aynan ushbu yirik to‘qqizinchi zonaning markaziy qismida joylashgani bois, mamlakatimizning xalqaro kodi ham tabiiy ravishda to‘qqiz raqami bilan boshlanadi. Xalqaro elektraloqa ittifoqi tomonidan respublikamiz uchun aynan «+998» kodi biriktirilgan va rasman tasdiqlangan. Ushbu uchta raqam ketma-ketligi aslida nimani anglatadi. Bu yerda dastlabki «9» raqami bizning global Osiyo zonasida joylashganimizni bildirsa, undan keyin keluvchi «98» raqamlari aynan O‘zbekiston hududini va uning mustaqil telekommunikatsiya tizimini aks ettiradi.
 
Sobiq ittifoq davrida yurtimiz qaysi raqamlash tizimidan foydalanganini va bu tizim vaqt o‘tib qanday o‘zgarganini eslaysizmi. SSSR davrida yurtimiz umumiy «+7» raqamlash tizimidan foydalangan. O‘sha paytlarda ushbu yagona hududiy kod sobiq ittifoq tarkibidagi barcha respublikalar uchun umumiy bo‘lib, siyosiy va ma’muriy birlikning belgisi sifatida xizmat qilar edi. Biroq, O‘zbekiston o‘z mustaqilligini qo‘lga kiritgach, xalqaro maydonda va diplomatik munosabatlarda har bir sohada bo‘lgani kabi telekommunikatsiya tarmog‘ida ham o‘z suverenitetiga ega ekanini mustahkamlash zarurati tug‘ildi. Mustaqil davlat sifatida o‘zining xalqaro identifikatoriga ega bo‘lish milliy davlatichilikning muhim ramzlaridan biriga aylandi. Xo‘sh, bu texnik va siyosiy jarayon amalda qanday kechgan. O‘zbekiston sobiq ittifoqning umumiy «+7» kodidan bosqichma-bosqich va to‘liq voz kechdi hamda xalqaro global tarmoqda o‘zining mustaqil «+998» kodiga o‘tdi. Ushbu muhim qadam nafaqat texnik jihatdan aloqa 
 
infratuzilmasini tartibga soldi, balki mamlakatimizning jahon hamjamiyatidagi mustaqil maqomini hamda geografik o‘rnini yana bir bor butun dunyoga namoyon etdi. Bugungi kunda har birimizning telefonimizda aks etuvchi ushbu uchta raqam nafaqat har kuni muloqot qilishimiz uchun texnik vosita, balki xalqaro hamjamiyatda tan olingan mustaqil davlatimizning o‘ziga xos raqamli ramzi hamdir. Bu tizimning yana bir qiziqarli tomoni shundaki, mamlakatimiz ichidagi har bir viloyat hamda hudud ham o‘zining maxsus shahar kodlariga ega. Masalan, Toshkent shahri uchun «71», Samarqand uchun «66», Farg‘ona vodiysi viloyatlari uchun ham alohida raqamli prefikslar ajratilgan. Xalqaro qo‘ng‘iroq amalga oshirilganda «+998» kodi avval mamlakatimizni, undan keyingi raqamlar esa aynan qaysi viloyat yoki mobil operator tarmog‘iga ulanish kerakligini ko‘rsatib beradi.
 
Natijada millionlab signallar va ma’lumotlar soniyalarning mingdan bir ulushida o‘z manzilini adashmasdan topib boradi. Telefon raqamlari ortida yotgan ushbu geografik va tarixiy mantiq global aloqa dunyosining qanchalik tartibli va mukammal qurilganini ko‘rsatadi. Siz ilgari «+998» kodi va uning kelib chiqishi haqida shunday teran tarixiy va mantiqiy jarayonlar borligini bilarmidingiz. Atrofimizdagi oddiy va kundalik buyumlar hamda raqamlar ortidagi ushbu bilimlarni anglash dunyoqarashimizni kengaytirishga xizmat qiladi.
 
Samandar Pardaboyev tayyorladi.
 
 
 
 

Iqtibos, qiziqarli ovozli va media maqolalar - Telegram kanalimizda!

So'ngi Muharrir tanlovi Media Yangiliklar